Praktijkverhalen

Op deze plek delen we graag de praktijkervaringen van overheidsinkopers, projectleiders en marktpartijen met u. Zij vertellen u hun ervaringen, tips en tricks. Wilt u zelf uw ervaringen delen via een artikel op deze website? Neem dan contact op via het contactformulier.

‘Letterlijk out of the box denken voor duurzaam hout’                       Duurzaam inkopen via de Houtbank bij de gemeente Amsterdam

In 2002 richtte de gemeente Amsterdam de Houtbank op voor de aanbesteding en levering van duurzaam hout. De Houtbank verzorgt de begeleiding en uitvoering van het hele inkooptraject van duurzaam hout. De Houtbank adviseert bestekschrijvers en architecten, begeleidt de gehele aanbesteding en de levering van hout. In 2004 startte de Houtbank als eerste project de inkoop van duurzaam hout voor de waterstoep van het Muziekgebouw aan het IJ. Door de jaren heen maken steeds meer gemeentelijke diensten, groot stedelijke partijen en stadsdelen gebruik van de Houtbank. Dat komt mede omdat ze zich inmiddels allemaal hebben gecommitteerd aan de inkoop van duurzaam hout.

Leo van Essen is projectleider bij de Houtbank en vertelt over de voordelen van deze manier van inkopen: “Doordat alle kennis over duurzaam inkopen van hout gebundeld is bij de Houtbank, zijn wij in staat om slimme oplossingen te bedenken. Dit kwam bijvoorbeeld goed van pas bij de bouw van een steiger bij IJburg in 2009-2010. In het ontwerp waren vierkante palen opgenomen. Echter, hiervoor was geen hout beschikbaar dat voldeed aan de duurzaamheidstandaard die wij hanteren. Wij vonden wel hout dat voldeed aan onze standaard, maar dat alleen geschikt was voor ronde palen. Om geen concessies te doen, pasten we het ontwerp aan en kozen we voor ronde palen die het FSC-keurmerk droegen.”

Dit voorbeeld illustreert de meerwaarde van de Houtbank, omdat het laat zien hoe een bundeling van kennis en expertise, en ‘out of the box’ denken van waarde kan zijn bij het duurzaam inkopen van hout. Naast de steigers op IJburg is de Houtbank betrokken geweest bij het inkopen van hout voor banken bij de Arenaboulevard en Amsterdamse Poort, een steiger bij de Nova Zemblastraat, diverse beschoeiingen en vele andere projecten. 

Nieuwe beschoeiing in de gemeente Gouda: duurzamer én goedkoper

De Gemeente Gouda hecht veel waarde aan duurzame inkoop en gebruik van materialen. Een mooi voorbeeld hiervan is de ontwikkeling van een 100% CO2 neutrale en duurzame beschoeiing. Een beschoeiing is een constructie die een waterkant of oever beschermt tegen invloeden vanuit het water en is bedoeld om de stabiliteit van de oever in stand te houden. Van oudsher wordt bij gemeentes vaak hardhout ingezet voor beschoeiingen. Omdat de gemeente Gouda verwacht dat duurzaam hardhout in de toekomst steeds duurder wordt, ging men op zoek naar een lokaal en duurzaam alternatief.

Shil van Driel is bouwkundige en werkt bij de afdeling Projecten Openbare Ruimte bij de gemeente Gouda. Inmiddels is het gebruikelijk op zijn afdeling om in projecten altijd na te denken over de inzet van duurzame materialen. Shil van Driel vertelt hierover: “Doen wat je al 20 jaar doet, dat kan gewoon niet meer. Om duurzaam in te kopen, zul je ook creatief moeten zijn. Zo ging dit ook bij het ontwikkelen van de CO2 neutrale beschoeiing. Samen met een aannemer ontwikkelden we het concept. Zo kwamen we tot een beschoeiing waarvan het ene deel gemaakt is van duurzaam en lokaal geproduceerd vurenhout. Het andere deel is van kunststof en gemaakt van gerecycled plastic. Wij krijgen straks een beschoeiing waar bijvoorbeeld shampooflessen in zijn verwerkt.”

Het nieuwe materiaal voor de beschoeiing is niet alleen duurzamer, maar ook goedkoper. Begin 2015 wordt de eerste beschoeiing geplaatst in Gouda. Als het een succes is, zal de gemeente het op meerdere locaties gaan plaatsen. 

Duurzaam inkopen bij de waterschappen: de belangrijkste tips & tricks voor inkoopadviseurs

"Duurzaamheid gaat de waterschappen nauw aan het hart. Zorgen dat men in Nederland droge voeten houdt is één van de kerntaken van de waterschappen. Met een stijgende zeespiegel worden medewerkers bij de waterschappen dagelijks geconfronteerd met  klimaatverandering en wordt het belang van duurzame ontwikkeling ingezien. Dit maakt dat medewerkers bij de waterschappen zich betrokken voelen met het dossier duurzaam inkopen" vertelt Henkjan van Meer.

Henkjan van Meer is beleidsadviseur Inkoop & Aanbesteden bij de Unie van Waterschappen en verantwoordelijk voor het dossier duurzaam inkopen. De Unie behartigt de belangen van de 23 waterschappen en zorgt voor kennisuitwisseling en samenwerking tussen de waterschappen. In zijn rol als beleidsmedewerker Inkoop & Aanbesteden spreekt Henkjan veel inkoopadviseurs en heeft hij de belangrijkste uitdagingen en tips op het netvlies: "De grootste uitdaging voor inkoopadviseurs is om iedereen binnen de organisatie mee te krijgen in de gewenste ontwikkeling. Om dit te realiseren is het van belang dat er één trekker is van het dossier. Die persoon kan trainingen geven aan collega’s en kan de functie van vraagbaak vervullen. Echter, inkoopadviseurs moeten wel steun en hulp krijgen van collega’s uit de organisatie. Een werkgroep waarin zij participeren en commitment vanuit het bestuur kunnen een inkoopadviseurs enorm helpen. Verder adviseer ik inkoopadviseurs om te shoppen bij collega’s van andere overheden. Zij kunnen handige tips hebben en ervaringen delen. Ook raad ik aan om gebruik te maken van hulpmiddelen die er zijn. Ze kunnen altijd terecht bij PIANOo, het expertisecentrum aanbesteden van de overheid."

27 november wordt een themabijeenkomst ‘Inkopen van duurzaam hout: van beleid naar praktijk!’ georganiseerd. "Een zeer informatieve bijeenkomst voor projectleiders, beleidsmedewerkers, bouwtechnisch medewerkers, bestekschrijvers, toezichthouders etc. Ik raad iedereen aan die te maken heeft het met dossier duurzaam inkoop hout bij de overheid om te gaan," aldus Henkjan van Meer.  Bent u geïnteresseerd in de bijeenkomst? Lees hier verder.  Of wilt u meer weten over het onderwerp 'Duurzaam hout: van beleid naar praktijk' bij de waterschappen? Klik dan hier voor meer informatie. 

‘De klant is koning, vraag gewoon naar duurzaam hout’  - Inkoop van duurzaam hout bij Hoogheemraadschap van Rijnland

Het Hoogheemraadschap van Rijnland draagt zorg voor droge voeten en schoon water voor bewoners en gebruikers in het beheergebied dat wordt begrenst door Den Haag, IJmuiden, Amsterdam en Gouda. Om deze taken uit te voeren is Rijnland opdrachtgever voor aannemers, die bijvoorbeeld beschoeiing aanbrengen bij oevers of stuwen bouwen om het waterpeil te reguleren. Hiervoor koopt Rijnland hout in en stelt daarbij eisen met betrekking tot de duurzaamheid van dat hout, want Rijnland houdt zich aan de nationale afspraken om in 2015 100% duurzaam in te kopen. Echter, het duurzaam inkopen van hout gaat niet vanzelf. Jelle Steinmeier is inkoopadviseur bij Rijnland en vertelt over de manier waarop hij het inkopen van duurzaam hout intern organiseert.

Binnen Rijnland is Jelle aangesloten bij een speciale contactgroep duurzaamheid. Deze groep weet wat er speelt op het gebied van duurzaamheid en brengt tips en wetenswaardigheden onder de aandacht van hun collega’s. “Dat gebeurt ook met de toepassing van duurzaam geproduceerd hout. Wij wijzen collega’s er bijvoorbeeld op in bestekken en werkomschrijvingen de standaardbepalingen met betrekking tot duurzaam geproduceerd hout op te nemen of we benadrukken de noodzaak te controleren of de aannemer daadwerkelijk levert en toepast wat in het bestek of de werkomschrijving is voorgeschreven”, legt Jelle uit. 

Als er hout wordt ingekocht dan is dit in het aanbestedingsproces geborgd. Jelle licht toe hoe de procedure eruit ziet voor meervoudig onderhandse aanbestedingen: “Vanaf meervoudig onderhandse aanbestedingen wordt een startnotitie opgesteld. De startnotitie is een samengevat inkoopplan waarin onder andere moet worden nagedacht over de wijze waarop duurzaamheid in de aanbesteding wordt geborgd. Zodoende is het duurzaam inkopen van hout altijd geborgd in bij dit type aanbestedingen.”

Daarnaast vraagt Rijnland nooit om één specifieke houtsoort in bestekken en werkomschrijvingen, waardoor er meer vrijheid is in de keuze van hout. Jelle vertelt over de eisen die zij stellen: “Wij stellen eisen op het gebied van sterkteklasse in combinatie met duurzaamheidklasse. Voor de duurzaamheidklasse betekent dit dat wij in bestekken en werkomschrijvingen aannemers vragen  FSC / PEFC gecertificeerd hout, of gelijkwaardig, toe te passen. Vervolgens is de keuze aan de aannemers. Ik merk soms dat inkopers terugdeinzen voor het stellen van hoge eisen, maar mijn motto is: ‘de klant is koning, vraag gewoon naar duurzaam hout’.”